Đã trở thành một hoạt động truyền thống, cùng với các số tạp chí ra hàng tháng, Văn học và Tuổi trẻ còn thường xuyên chú trọng tổ chức các cuộc thi, như Cuộc thi Viết về văn học cách mạng năm 2005, Cuộc thi Thiết kế giáo án Ngữ văn năm 2007 và tiếp nối là Cuộc thi ra đề và viết văn nghị luận xã hội năm 2008…

Được phát động vào dịp khai giảng năm học mới, tháng 9 năm 2008, Cuộc thi Ra đề và viết văn nghị luận xã hội đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của bạn đọc, thu hút được một số lượng khá đông đảo các giáo viên tâm huyết và những học sinh yêu thích bộ môn Ngữ văn cấp THCS, THPT trên cả nước.

Ngay sau khi phát động, nhiều  thầy cô giáo ở Nghệ An, Hà Nội, Hòa Bình, Đà Nẵng, TP.Hồ Chí Minh…đã nhiệt tình gửi nhiều đề bài tham gia dự thi. Cuộc thi không chỉ thu hút các thầy cô đang trực tiếp giảng dạy mà còn hấp dẫn cả nhiều thầy cô là chuyên viên các phòng GD, sở GD, những thầy cô đã nghỉ hưu song vẫn tha thiết với nghề, với văn…Thư của cô giáo Nguyễn Thị Lan, Trường THCS Hùng Dũng , Hưng Hà, Thái Bình viết “Đây là cuộc thi rất thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn, khuyến khích sự đổi mới sang tạo trong dạy học làm văn, tạo điều kiện cho học sinh thể hiện năng lực viết văn NLXH…”. Cô giáo Nguyễn  Thị Thương, THPT Quế Võ 2- Bắc Ninh cũng bày tỏ “Cuộc thi ra đề và viết văn NLXH do quý báo tổ chức là một cuộc thi bổ ích và lí thú. Với tư cách là giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy học sinh tỏ ra rất hứng thú, bởi đó là cơ hội đê các em được trực tiếp bày tỏ suy nghĩ thái độ của mình về các vấn đề trong cuộc sống”,…

Khác với cuộc thi Viết về văn học cách mạng chỉ dành cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng; cuộc thi Thiết kế giáo án Ngữ văn chỉ dành cho giáo viên; cuộc thi Ra đề và viết văn nghị luận xã hội còn có sự tham gia sôi nổi của các em học sinh. Thầy cô giáo dự thi ra đề bài nghị luận xã hội, học sinh dự thi viết bài. Có nhiều học sinh ở các địa phương xa xôi đã hưởng ứng gửi bài viết dự thi từ rất sớm, như các em học sinh Trường THPT Phan Đình Phùng, huyện KrôngPắc- tỉnh Đăk lắc, học sinh trường THPT Cao Lãnh , Đồng Tháp; học sinh Trường THCS  Nguyễn Văn Luông, Hậu Giang…

Trong thời gian diễn ra cuộc thi, đã có nhiều đề bài và bài viết hay được chọn giới thiệu trên các số tạp chí Văn học và Tuổi trẻ. Cùng với các đề bài, bài viết dự thi, BTC cũng nhận được nhiều thư bài cổ vũ, ủng hộ, nhận xét, đánh giá về các bài viết được chọn đăng trên tạp chí. Cô Trần Việt Hằng, trường THPT Quỳnh Lưu 4 Nghệ An nhận xét “ Qua một số đề thi đã đăng trên tạp chí, tôi thấy có rất nhiều đề bài hay, hấp dẫn, mời gọi tính sáng tạo của học sinh. Tôi đã  mạnh dạn dùng một số đề đó cho học sinh làm bài và nhận thấy học sinh rất hào hứng”. Cô Nguyễn Thị Hà, trường THPT Ngọc Hồi , Hà Nội viết: “ Chúng tôi đã mang những đề và bài viết dự thi  NLXH đăng trên tạp chí để đọc tham khảo, học tập trong buổi sinh hoạt tổ chuyên môn, và giới thiệu cho học sinh trong toàn trường, thấy các em rất hứng thú…Đây là Cuộc thi  thật bổ ích, có ý nghĩa thời sự trong tình hình đổi mới kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn hiện nay.. ”. Gửi về BTC bài viết dự thi của em Pinh H, Lương, người dân tộc Jrai, cô Trần Hoàng Nguyên THPT Huỳnh Thúc Kháng, Gia Lai kể “ Từ khi có cuộc thi, lớp học của cô trò chúng tôi bỗng rộn ràng hẳn lên. Các em thi nhau bình luận xem đề nào hay, đề nào phù hợp với mình, thi xem ai tìm được nhiều dẫn chứng hay…Thế là những đề văn NLXH lâu nay các em vẫn cho là khó, là khô khan, thì bây giờ bỗng trở nên vô cùng sinh động, gần  gũi, tưởng như có thể gửi gắm vào bài viết tất cả những nỗi niềm, tâm tư, ước muốn của mình…”. Không chỉ nhận được nhiều ý kiến đánh giá của các thầy cô và các em học sinh trong nhà trường, cuộc thi còn được sự ủng hộ của dư luận xã hội. Tạp chí đã trực tiếp được nghe những phản hồi tích cực từ các bậc phụ huynh. Trên báo Văn nghệ số 27 năm 2009, đã có  một bài báo có nội dung đánh giá cao ý nghĩa của cuộc thi…  Cuốn sách Tuyển tập đề bài và bài văn nghị luận xã hội, tập một,  là thành quả ở chặng đầu của cuộc thi mà VH&TT đã gửi đến  các thầy cô giáo và các bạn học sinh các cấp vào đầu năm học 2009. Cuốn sách Tuyển tập đề bài và bài văn nghị luận xã hội đã ra mắt rất kịp thời, đáp ứng nhu cầu học tập, tham khảo, đáp ứng yêu cầu đổi mới dạy học phân môn Làm văn, yêu cầu kiểm tra đánh giá về  môn học Ngữ văn hiện nay, nên đã được bạn đọc rát nhiệt tình đón nhận…

Tính đến thời điểm kết thúc cuộc thi, ngày 31 tháng 5 năm 2010. BTC đã nhận được  gần một  nghìn đề và bài viết  của 758 thầy cô giáo và học sinh  từ 41 tỉnh, thành trên cả nước gửi về tham gia dự thi. Trong đó có 340 đề bài  và 519 bài làm hợp lệ. Các tỉnh, thành phố có số lượng bài dự thi nhiều là Nghệ An, Hà Tĩnh, Hà Nội, Phú Thọ, TP. Hồ Chí Minh, Thái Bình, Hải Phòng, Đà Nẵng, Hưng Yên, Sóc Trăng,…Nhiều  tập thể trường tham gia dự thi với số lượng bài khá đông đảo, tiêu biểu như Trường THPT Thanh Chương I Nghệ An, trường THCS Sơn Lộc – Sơn Tây  - Hà Nội, trường THCS Liên Ninh – Thanh Trì - Hà Nội, Trường THCS Thái Thịnh- Đống Đa – Hà Nội,…

Sau 2 vòng chấm sơ khảo, có 308 đề và bài viết  được vào chung khảo. Từ 2 vòng chấm chung khảo, BGK đã nhất trí chọn ra 13 đề và 5 bài viết để trao giải. Giải thưởng gồm: 4 giải Nhì, 4 giải Ba, và 10 giải KK.

Theo đánh giá chung của BGK, phần lớn các đề bài dự thi của giáo viên đã chú ý chọn đề cập đến những nội dung tư tưởng đạo lí  có ý nghĩa nhân văn sâu sắc và  những vấn đề xã hội đang được dư luận quan tâm, như: lòng nhân ái, đức khoan dung, lòng yêu nước, các giá trị văn hóa, vấn đề môi trường, giao thông, nạn bạo hành,….Nhiều đề bài đã thể hiện tính sáng tạo ở cách gợi dẫn, cách đưa ra những tình huống; đặc biệt nhiều đề đã chú ý rút ra những vấn đề xã hội từ các tác phẩm văn chương trong nhà trường, ngoài nhà trường, khiến vấn đề cần nghị luận được nêu ra  một cách rất tự nhiên, khéo léo, có khả năng hấp dẫn, khơi gợi tư duy, cảm xúc người viết bài… Các đề dự thi cũng thể hiện sự đầu tư thích đáng cho phần gợi ý, hướng dẫn cách làm bài. 13 đề bài được chọn trao giải, nhìn chung đã đáp ứng được những yêu cầu về nội dung, hình thức một đề bài nghị luận xã hội theo tiêu chí thể lệ cuộc thi đã đề ra…   Về bài viết dự thi, số lượng bài của học sinh THCS còn ít. Các bài viết, chất lượng tương đối đồng đều. Có nhiều bài đã thể hiện cách thức nghị luận khá linh hoạt sáng tạo, thuyết phục như chọn hình thức viết thư, kết hợp nghị luận với tự sự, biểu cảm…Bài viết được BGK nhất trí trao giải cao là của em Hà Minh Ngọc, học sinh lớp 12 văn Trường THPT chuyên ĐHSP HN. Bài viết không dài, song khá thuyết phục người đọc. Bởi một vấn đề tư tưởng có ý nghĩa lớn đối với tuổi trẻ học đường đã được người viết bàn luận thấu đáo, sâu sắc bằng  một văn phong giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh, cảm xúc… Đọc bài văn, không chỉ thấy bóng dáng một “công dân nhỏ tuổi’ có trách nhiệm với đất nước, mà còn được cảm nhận một tâm hồn đẹp, được bồi đắp lớn lên từ mảnh đất văn học nhà trường… 

Một số hình ảnh của lễ Tổng kết và trao giải Cuộc thi Ra đề và viết bài văn Nghị luận xã hội:

                                    1. TS. Nguyễn Quốc Luân, PGS. TS. Nguyễn Đăng Điệp trao hoa và Giấy chứng nhận

cho những giáo viên đạt giải Khuyến khích

                        2. GS. Nguyễn Đăng Mạnh - GS. Trần Đình Sử trao hoa và giấy chứng nhận

cho giáo viên, học sinh đạt giải Khuyến khích


3. Ông Nguyễn Minh Khang - Phó Tổng Giám đốc NXBGD Việt Nam, TS. Lê Hữu Tỉnh - Phó Tổng biên tập NXBGD Việt Nam trao hoa, giấy chứng nhận cho giáo viên và học sinh đạt giải Ba


4. Ông Nguyễn Quý Thao - Tổng biên tập NXBGD Việt Nam, TS. Nguyễn Văn Tùng - Tổng biên tập Tạp chí Văn học và Tuổi trẻ trao hoa và giấy chứng nhận cho giáo viên, học sinh đạt giải Nhì


5. Cô giáo Hoàng Thu Hà (THCS Bạch Liêu - Nghệ An) đạt giải Nhì phát biểu cảm tưởng về cuộc thi



6. Cô giáo Khuất Thị Thanh Hương (THCS Sơn Lộc - Hà Nội) đạt giải Nhì, phát biểu cảm tưởng về cuộc thi

PV

* Danh sách Giải thưởng Cuộc thi "Ra đề và viết văn Nghị luận xã hội"